Kenmerkend aspect 22:het conflict in de Nederlanden dat resulteert in de stichting van een Nederlandse staat

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Karel V heerste over het Habsburgse Rijk: Spanje en koloniën, delen van Italië, Oostenrijk, Duitsland en de Nederlanden. Sinds 1515 trachtte Karel om van de 17 gewesten een eenheid te maken door het bestuur te centraliseren, oude privileges op te heffen en in alle gewesten dezelfde regels te laten gelden. In Brussel vestigde hij een centraal bestuursapparaat met 3 raden:

  • Raad van Financiën: beden regelen en belasting innen
  • Raad van State: adviesorgaan
  • Geheime Raad: opstellen van centrale wetten en regels

De Nederlanden kreeg een landvoogd en elk gewest een stadhouder. Karel V had een fel beleid tegen ketters, het Bloedplakkaat (elke ketter moet vervolgd worden). In 1555 volgde Filips II zijn vader op. Margaretha van Parma werd de landvoogdes van de Nederlanden. Zij overlegde veel met haar belangrijkste adviseur Granvelle, tegen de zin van het volk in. In 1562 werd de Liga (Horne, Egmond en Van Oranje) opgericht die het vertrek van Granvelle eisten. In 1566 boden de lage edelen een smeekschrift aan Margaretha met de vraag of het Bloedplakkaat en de inquisitie opgeheven kon worden. In datzelfde jaar werden er veel hagenpreken gehouden, waarin de hervormden de luisteraars aanmoedigden om kerkgebouwen te bezetten en heiligenbeelden te verwoesten. Dit is de Beeldenstorm. Filips verving hiernaar Margaretha van Parma door hertog Alva om de opstand neer te slaan. Hij stichtte de Bloedraad op en liet Egmond en Horne daar onthoofden. Willem van Oranje was gevlucht. In 1572 ondernam hij een veldtocht en vond zijn bondgenoten, de watergeuzen. Zij versloegen de Spanjaarden bij Den Briel. Niet veel later werd Willem van Oranje tot stadhouder benoemt. Dit was revolutionair, want alleen de landsheer mocht een stadhouder aanstellen. Alva slaagde er niet in de opstand neer te slaan en werd in 1573 vervangen door Requesens. In 1576 was de Spaanse Furie. De opstandige gewesten en de gewesten die trouw waren gebleven aan Filips II sloegen de handen ineen en sloten de Pacificatie van Gent. Daarin stond dat de Spaanse troepen het land uit moesten en er gewetensvrijheid moest komen. Filips II erkende de Pacificatie van Gent niet, omdat hij maar één geloof wilde. In 1579 kwamen er twee verbonden:

  • Unie van Atrecht: radicale rooms-katholieken die voor Spanje waren
  • Unie van Utrecht: radicale calvinisten die een militair verbond tegen Spanje sloten

In 1580 werd Willem van Oranje in de ban gedaan. Willem verdedigde de opstand nog, tevergeefs, in de Apologie. In 1581 besluit de Staten-Generaal Filips II niet langer als hun landheer te erkennen met de Acte van Verlatinghe. Graaf van Leicester werd door Engeland gestuurd, maar zijn bestuur maakte geen kans.  In 1584 werd Willem van Oranje vermoord. Na enkele pogingen een andere vorst voor de Nederlanden te vinden, besluiten de Staten-Generaal in 1588 dat het gebied ook zonder vorst bestuurd kan worden. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wordt uitgeroepen.

bron: geschiedeniswerkplaats

Voeg toe aan je favorieten: Permalink.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.