Historische vaardigheden: structuurbegrip kenmerkende aspecten

  •  Je moet alle kenmerkende aspecten kennen.
  •  Je moet de kenmerkende aspecten kunnen uitleggen aan de hand van voorbeelden, zoals personen, gebeurtenissen, verschijnselen en ontwikkelingen. Bijvoorbeeld: noem een verschijnsel dat bij het volgend kenmerkend aspect hoort: de opkomst van de stedelijke burgerij. Leg je antwoord uit.
  • Die vraag kan ook omgekeerd gesteld worden: je moet personen, gebeurtenissen, verschijnselen en ontwikkelingen ook weer kunnen koppelen aan kenmerkende aspecten. Bijvoorbeeld: Bij welk kenmerkend aspect hoort Willibrordus? Leg je antwoord uit.
  • Je moet de kenmerkende aspecten kunnen uitleggen aan de hand van beeldbronnen die niet in het hand- of werkboek staan.

Kenmerkend aspect 47:de eenwording van Europa

In 1948 ontstond de Benelux: België, Nederland en Luxemburg starten een douane-unie. Ook was in 1948 de OEES opgericht om de Marshallgelden te verdelen. In 1951 werd de EGKS opgericht (FR, IT, Benelux en West-Duitsland). De deelnemende landen hebben geen eigen beheer meer over de ‘grondstoffen voor oorlog’.

In 1957 werd de Europese Economische Gemeenschap (EEG) en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom). De Euratom was opgericht om kernenergie vreedzaam te gebruiken en de EEG om een gemeenschappelijke markt in te voeren.

In 1967 werden de EGKS, EEG en Euratom samengevoegd tot Europese Gemeenschap. Dit is economisch een succes en draagt bij aan een sterke economische groei in alle leden. Tussen 1973 en 1986 verdubbelde de EG naar 12 landen. In 1985 sluiten de EG het Schengenakkoord: vrij verkeer van personen en goederen tussen deze landen. Na de val van de Berlijnse muur werden de kansen voor uitbreiding van de Europese Gemeenschap groter.

In 1992 werd bij het verdrag van Maastricht de EG de EU en streefde naar samenwerking en eenwording. De EU bevat nu 28 landen. De EU is een samenwerkingsverband van landen, die alleen op financieel, economisch en milieukundig gebied bevoegdheden hebben overgedragen aan Brussel.

Voor het Europees Parlement zijn weliswaar om de vijf jaar directe verkiezingen, maar in de praktijk heeft dit parlement weinig macht. In de EU bepaalt de Ministerraad het beleid, dat wordt voorbereid en uitgevoerd door de Europese Commissie.

bron: geschiedeniswerkplaats

Kenmerkend aspect 44:vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme

Na de overwinning van Japan in de Russische-Japanse oorlog leefde het nationalisme op. Deze nationalisten werden beïnvloed dor het communisme dat zich tegen het kolonialisme/imperialisme keerde en opkwam voor de armen in de samenleving. Ook de snelle overwinningen van Japan inspireerde hen. Na de capitulatie van Japan (augustus 1945) kwamen ontstonden er onafhankelijkheidsbewegingen in de koloniën die zich verzette tegen de terugkeer van de Westerse koloniale machten. De onafhankelijkheidsoorlogen in Azië hadden dekolonisatie als gevolg:

  • 1947: Onafhankelijkheid van India en Pakistan erkend door Groot-Brittannië, verzet georganiseerd door Mahatma Gandhi
  • 1949: Onafhankelijkheid van Indonesië erkend door Nederland
  • 1954: Tijdelijke terugtrekking van Frankrijk uit Vietnam tot de Vietnamese oorlog

Door de economische crisis en de Tweede Wereldoorlog verzwakte Europa. Onafhankelijkheidsbewegingen (nationalisme) in Nederlands-Indië, Brits-Indië (Pakistan, India) en Vietnam verzetten zich na de capitulatie van Japan met succes tegen de terugkeer van West-Europese koloniale machten. Er ontstaat dekolonisatie. Engeland kwam zelf tot het inzicht dat de tijd van het kolonialisme voorbij was. Zij trokken zich zonder geweld terug uit hun koloniën en gaven hen onderwijs. De SU en de VS besloten anti-koloniale bewegingen te steunen. Dit deden ze, zodat ze hun ideologie konden verspreiden, hun macht konden vergroten en het handelsgebied konden uitbreiden.

Indonesië

In 1945 werd door Soekarno en Hatta de Republik Indonesia uitgeroepen. Nederlandse troepen werden naar Indonesië gestuurd en kregen Java en Sumatra onder militaire controle. Vervolgens namen ze Soekarno gevangen. Er kwamen veel bloedige gevechten waar, dankzij de VS, een einde aan werd gemaakt in 1949. De VS koos namelijk de kant van de nationalisten en zette Nederland onder druk door te dreigen de Marshallhulp in te trekken. In 1949 erkende Nederland Republik Indonesia als onafhankelijke staat. Vanaf nu zagen de Indonesiërs en Nederlanders elkaar als vijanden. In 1962 werd de Nederlandse kolonie Nieuw-Guinea onder Indonesisch bestuur.

bron: geschiedeniswerkplaats

Kenmerkend aspect 43:verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietingswapens en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering

In de Eerste Wereldoorlog was enorme schade aangericht, ook bij de burgerbevolking. In de Tweede Wereldoorlog werd dit nog veel omvangrijker. De schade werd veroorzaakt door de bombardementen, Duitse raketaanvallen en de inzet van massavernietigingswapens (de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki). De burgerbevolking werd op vele manieren bij de oorlogvoering betrokken:

  • De oorlogseconomie veroorzaakte veranderingen in het aanbod van producten en voedseltekorten
  • De oorlogseconomie vroeg extra grote arbeidsinspanningen
  • De bombardementen en raketaanvallen zorgden voor veel dood en verderf
  • Vele families kregen te maken met oorlogsslachtoffers
  • Mensen werden ingezet als dwangarbeiders
  • De overheersers waren wreed

Voorbeeld: distributiestelsel

bron: geschiedeniswerkplaats