De wraak van Alva.

Het verzet van Utrecht tegen de Tiende Penning

In de jaren 1568-1572, aan het begin van wat later de Tachtigjarige Oorlog werd genoemd, verzetten de Staten van Utrecht en het stadsbestuur zich tegen de belastingplannen van de nieuwe Spaanse landvoogd. De invoering van een omzetbelasting van 10 procent op handel en nijverheid was volgens hen ongerechtvaardigd. Utrecht behoorde namelijk niet tot de Bourgondische erflanden en eiste een uitzonderingspositie op. Het verzet bleef niet zonder gevolgen en bleek uiteindelijk vergeefs.

Tijdschrift Oud-Utrecht 6 (2021) 4-8.

Hispania Victoria.

Militaire ongehoorzaamheid aan de Catherijnepoort van Utrecht in 1574.

‘Hispania, Hispania, Victoria, Victoria!’, echode de strijdkreet van een Spaanse soldaat over de Catharijnebrug op de vroege ochtend van dinsdag 17 december 1574. Zodra de stadsklokken van de kerk in Utrecht zes uur geslagen hadden, klonk er een krachtig tromgeroffel als signaal dat de aanval zou worden ingezet. Zo’n 6.000 tot 7.000 muiters uit het Spaanse leger openden hun aanval op de Catharijnepoort. De burgerwacht van Utrecht haaastte zich naar de stadspoort, waar zij een vijftal Spanjaarden onder leiding van de electo Juan Bianco, overmeesterden die via een ladder de poort overgeklommen waren in een poging deze voor hun kameraden te openen. Na een korte worsteling werd het vijftal neergestoken. Aan de hand van een Utrechts kroniek en literatuuronderzoek wil ik in dit artikel achterhalen wat de beweegredenen van deze Spaanse muiters waren om een aanval te openen op het Spaansgezinde Utrecht.

Mars et Historia 2 (2021)18-23.